Γιατί ο Κρόνος έχει δακτυλίους;

Γιατί ο Κρόνος έχει δακτυλίους;

Τι κάνει τον πλανήτη Κρόνο τόσο ξεχωριστό;

Ο Κρόνος είναι ο έκτος πλανήτης στο Ηλιακό μας Σύστημα. Ενώ τα δακτυλίδια του Κρόνου φαίνεται να είναι τα πιο αξιοσημείωτα, υπάρχουν και άλλοι πλανήτες που έχουν δακτυλίους. Ο Ποσειδώνας, ο Δίας και ο Ουρανός περιστοιχίζονται από αυτές τις οντότητες, αλλά πρέπει να έχεις ένα ισχυρό τηλεσκόπιο για να τα δεις. Οι δακτύλιοι γύρω από τον Κρόνο είναι οι μεγαλύτεροι και οι φωτεινότεροι από όλους τους πλανήτες και εκτείνονται σε απόσταση 280.000 χιλιομέτρα! Για να σας δώσω μια ιδέα για το πόσο μεγάλο είναι αυτό, σκεφτείτε ότι η απόσταση Γης – Σελήνης είναι περίπου 400.000 χλμ.

Οι περισσότεροι επιστήμονες πιστεύουν ότι πολλά εκατομμύρια χρόνια πριν, ο Κρόνος δεν είχε καθόλου δακτυλίους. Αντ’ αυτού, είχε ένα άλλο μεγάλο ουράνιο σώμα – δορυφόρο, να κινείται σε τροχιά γύρω από αυτόν και μάλιστα σε τέτοια απόσταση όπου κάποια στιγμή πλησίασε τον Κρόνο υπερβολικά πολύ. Η ισχυρή έλξη του Κρόνου έκανε τον δορυφόρο να τραβηχτεί σε δύο κατευθύνσεις ταυτόχρονα. Έτσι “έσπασε” και θρυμματίστηκε σε κομμάτια που τελικά εξαπλώθηκαν γύρω από τον πλανήτη σχηματίζοντας έναν πεπλατυσμένο δακτύλιο (ή μια σειρά από δακτυλίους) φτιαγμένο από πάγο, πέτρα και σκόνη.

Τα κομμάτια συνέχιζαν να συνθλίβονται μεταξύ τους, κατακερματίζοντάς τα ακόμα πιο πολύ. Μερικά κομμάτια έπεσαν πάνω στον Κρόνο, άλλα εξοστρακίστηκαν μακριά στο Διάστημα. Αυτό εξακολουθεί να συμβαίνει και σήμερα, ενώ όπως αναφέρουν οι Πλανητολόγοι, στο απώτερο μέλλον, οι δακτύλιοι θα εξαφανιστούν τελείως. Πάντως θα πρέπει να τονιστεί ότι υπάρχουν και άλλα μοντέλα σχηματισμού των δακτυλίων που μιλάνε για συγκρούσεις αστεροειδών που είχαν εγκλωβιστεί σε τροχιά γύρω από τον Κρόνο, όπως και πολλαπλοί μικρότεροι δορυφόροι που και αυτοί ίσως να διαλύθηκαν λόγω της ισχυρής βαρυτικης επίδρασης κοντά στον πλανήτη. 

Ανακαλύπτοντας τους δακτυλίους

Πριν από μερικές εκατοντάδες χρόνια, ο Γαλιλαίος κοίταξε τον ουρανό μέσα από το δικό του τηλεσκόπιο. Όταν το χρησιμοποίησε για να δει τον Κρόνο, έγραψε χαρακτηριστικά:

Μοιάζει λίγο με το κεφάλι ενός αρκουδιού με δύο μεγάλα αυτιά! Μάλλον πρόκειται για τρεις πλανήτες, ο ένας κοντά στον άλλον.

Χρόνια αργότερα, οι αστρονόμοι χρησιμοποίησαν καλύτερα τηλεσκόπια και συνειδητοποίησαν ότι ο Κρόνος περιτριγυριζόταν από ένα μεγάλο επίπεδο δίσκο. Στην αρχή πίστευαν ότι ο δίσκος αγγίζει τον Κρόνο. Ο Ολλανδός αστρονόμος Christiaan Huygens σκέφτηκε ότι ο δίσκος αυτός ήταν τόσο συμπαγής όσο μια τηγανίτα ή ένα δαχτυλίδι σε ένα δάχτυλο. Ο πρώτος όμως που αντιλήφθηκε τα διάκενα στους δακτυλίους (ότι δηλαδή δεν πρόκειται για έναν συμπαγή ομοιογενή δακτύλιο) ήταν ο Ιταλός Giovanni Cassini. Είχε απόλυτο δίκιο.

Κοντινές φωτογραφίες του Cassini

Τώρα γνωρίζουμε ότι τα δαχτυλίδια του Κρόνου είναι φτιαγμένα από σκόνη και πέτρες άλλων σωμάτων (είτε ενός είτε πολλών), και εξαιτίας της μεγάλης τους απόστασης από τον Ήλιο αυτά τα διαστημικά απομεινάρια είναι πολύ παγωμένα. Κάποια μάλιστα είναι φτιαγμένα ακόμα και από πάγο, όπως οι χιονόμπαλες στη Γη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αντανάκλαση του ηλιακού φωτός πάνω τους δίνοντάς μας το υπέροχο οπτικό αποτέλεσμα που παρατηρούμε μέσα από τα τηλεσκόπιά μας.

Όταν οι άνθρωποι έστειλαν διαστημόπλοια για την εξερεύνηση των πλανητών και τράβηξαν φωτογραφίες από κοντά, ανακάλυψαν ότι ο Δίας, ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας έχουν επίσης δακτυλίους. Αλλά αυτοί οι δακτύλιοι είναι πολύ αμυδροί και δύσκολα ορατοί από τη Γη. Και σε αυτούς λοιπόν τους αέριους γίγαντες οι δακτύλιοι θα πρέπει να σχηματίστηκαν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.

Ευχαριστούμε και αντίο Cassini

Αν ενδιαφέρεστε να μάθετε περισσότερα για τον Κρόνο και τους όμορφους δακτυλίους του, ίσως θα θέλατε να διαβάσετε για την αποστολή Cassini-Huygens.

Χρειάστηκαν 7 χρόνια για να φτάσει στον Κρόνο και για 10 χρόνια το Cassini έστελνε φωτογραφίες και δεδομένα πίσω στη Γη. Τελικά ξεμείνει από καύσιμα. Στο τέλος της αποστολής του, την Παρασκευή 15 Σεπτεμβρίου 2017, βυθίστηκε στην ατμόσφαιρα του Κρόνου “πεθαίνοντας” ένδοξα και δίνοντας μας τις αμέτρητες γνώσεις για τον Άρχοντα των Δακτυλιδιών.

Ας τιμήσουμε το Cassini με αυτό το αποκλειστικό Video της NASA:

 

 

X
0,00 €