H σύντομη Ιστορία του Τηλεσκοπίου

H σύντομη Ιστορία του Τηλεσκοπίου

Το τηλεσκόπιο, όπως το ξέρουμε σήμερα, έχει περάσει από αρκετά σημαντικά ορόσημα από τότε που κατοχυρώθηκε για πρώτη φορά με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το 1608. Επίσης αποτελεί μία από τις σημαντικότερες επιστημονικές εφευρέσεις της ανθρωπότητας για την εξερεύνηση του Σύμπαντος.

Σε αυτό το άρθρο, θα ταξιδέψουμε στην ιστορία εξέλιξης των τηλεσκοπίων, με αξιοσημείωτες αναφορές από τον Hans Lippershey, τον Galileo Galilei και άλλους, οι οποίοι έχουν συμβάλει στην εξέλιξη του τηλεσκοπίου όπως το γνωρίζουμε σήμερα.

Ποιος ανακάλυψε το Τηλεσκόπιο;

Το βασικό ερώτημα λοιπόν είναι ποιος και πότε εφευρέθηκε το τηλεσκόπιο. Μέχρι σήμερα, αυτό παραμένει ένα μυστήριο ακόμα και με το μέγεθος των πληροφοριών που έχουμε στη διάθεσή μας. Καθώς οι τεχνικές κατασκευής γυαλιού βελτιώθηκαν σημαντικά στα τέλη της δεκαετίας του 1500, είναι μάλλον απιθανό μια πρωτότυπη έκδοση να κατασκευάστηκε κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.

Το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για το τηλεσκόπιο

Το πρώτο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας δίδεται στον Ολλανδό Hans Lippershey το 1608. Ήταν γνωστός κατασκευαστής γυαλιών με πάθος και γνώσεις για τους φακούς, ο οποίος κατάφερε να μεγεθύνει το οπτικό πεδίο μέχρι και τρεις φορές.

Λέγεται ότι έλαβε την ιδέα όταν είδε δύο μικρά παιδιά που κρατούσαν δύο φακούς μαζί και κοιτώντας μέσα από αυτούς έκανε έναν απόμακρο ανεμοδείκτη να εμφανίζεται πιο κοντά.

Οι αντίπαλοι της Πατέντας

Παρόλο που ο Hans Lippershey θεωρείται ο επίσημος κάτοχος του πρώτου διπλώματος ευρεσιτεχνίας για το τηλεσκόπιο, είχε έναν αντίπαλο. Ο Zacharias Jansen, ήταν επίσης από την ίδια πόλη και ειρωνικά ήταν και αυτός κατασκευαστής γυαλιών,  ισχυρίστηκε ότι ο Hans του είχε κλέψει την ιδέα. Το ίδιο συνέβηκε με τον Jacob Metius που αιτήθηκε νέα πατέντα λίγο μετά τον Hans. Επίσημες πηγές όμως αναφέρουν ότι κανένας από τους δύο αντιπάλους του δεν επικράτησε.

Ο Γαλιλαίος εφηύρε το τηλεσκόπιο;

Ενώ δεν ήταν ο πρώτος που εφηύρε το τηλεσκόπιο, εκείνος πραγματοποίησε την πρώτη σημαντική ανακάλυψη. Το 1609, ο Ιταλός επιστήμονας Galileo Galilei έμαθε για τη συναρπαστική συσκευή του Hans Lippershey από τον Γάλλο συνεργάτη του Jacques Bovedere, και παρόλο που δεν είχε δει το πρωτότυπο σχέδιο, σχεδίασε τη δική του εκδοχή.

Σε σύγκριση με το αρχικό σχέδιο, ο Galileos έκανε σημαντικά άλματα στο σχεδιασμό καταφέρνοντας να επιτύχει μεγέθυνση (20X) είκοσι φορές. Παρουσίασε τα ευρήματά του στην βενετσιάνικη Γερουσία, οι οποίοι εντυπωσιάστηκαν τόσο που, με τη σειρά τους, του έδωσαν τη θέση του Λέκτορα για μια ζωή στο Πανεπιστήμιο της Padua.

Το πρώτο τηλεσκόπιο που σημάδεψε τον ουρανό

Το τηλεσκόπιο του Galileo ήταν εντυπωσιακό, και υπήρξε το πρώτο που στράφηκε προς τον ουράνιο γείτονά μας, τη Σελήνη. Οι λεπτομέρειες της σεληνιακής επιφάνειας ήταν συγκλονιστικές, κρατήρες, κοιλάδες  και άλλες λεπτομέρειες άφησαν τον Galileo άφωνο. Οι χομπίστες από όλο τον κόσμο που μαθαίνουν να φωτογραφίζουν τη Σελήνη, θα πρέπει να ευχαριστήσουν τον Ιταλό επιστήμονα για την προσφορά του στην Αστρονομία.

Εκτός από τη Σελήνη έστρεψε το τηλεσκόπιο του προς τον πλανήτη Δία και είδε τους δορυφόρους του για πρώτη φορά. Τέλος, πιστώνεται για την ανακάλυψη των δακτυλίων γύρω από τον Κρόνο, την Γαλαξιακή Οδό (κοιτώντας προς το κέντρο του Γαλαξία μας) και τις ηλιακές κηλίδες.

Το τηλεσκόπιο του Κέπλερ

Η “μάχη” για το τηλεσκόπιο είχε αρχίσει. Άλλοι επιστήμονες σε όλη την Ευρώπη άρχισαν να σχεδιάζουν και να χτίζουν τα δικά τους τηλεσκόπια. Επικεφαλής μεταξύ των πρώτων πρωτοπόρων ήταν ο ένας και μοναδικός Johannes Kepler.

Ο Κέπλερ έκανε λεπτομερείς μελέτες τηλεσκοπικής οπτικής και επινόησε τη δική του συσκευή με δύο κυρτούς φακούς – το διάσημο τηλεσκόπιο διάθλασης. Το κατασκεύασε το 1611 βελτιώνοντας σημαντικά τη μεγέθυνση, αλλά κατέστησε την παρατηρηθείσα εικόνα ανάποδα. Πρέπει να αναφερθεί ότι ήταν ο πρώτος που θα εξηγούσε πραγματικά πώς λειτουργεί ένα τηλεσκόπιο.

Ο Christian Huygens ανακαλύπτει τον Τιτάνα

Ο Ολλανδός αστρονόμος Christian Huygens, εμπνευσμένος από τον Galileo, κατάφερε να κατασκευάσει το 1655 το ισχυρότερο τηλεσκόπιο της εποχής του.

Ο Christian βελτίωσε επίσης σημαντικά την λείανση των φακών. Μετά από διαβουλεύσεις με γνωστούς οπτικούς, αυτός και ο αδελφός του απέκτησαν πλάκες λείανσης και άλλο εξοπλισμό που χρειάζονταν για την έναρξη της κατασκευής.

Ύστερα από πολλές δοκιμές το τηλεσκόπιο των 3,7 μέτρων ήταν έτοιμο για χρήση και προς μεγάλη του ικανοποίηση, κατάφερε να δει λεπτομέρειες του Κρόνου καθώς και έναν φωτεινό δορυφόρο σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη των δακτυλιδιών, τον οποίο ονόμασε ” Saturni Luna”. Η ονομασία αυτή παρέμεινε μέχρι το 1847 όπου μετονομάστηκε σε Τιτάνα από τον John Herschel. Τέλος, το 1659 ο Huygens ήταν ο πρώτος που κατέγραψε το πραγματικό σχήμα των δακτυλίων – είχαν προηγουμένως αναφερθεί ως τα “αυτιά” του Κρόνου.

Ο Sir Isaac Newton κατασκευάζει το πρώτο κατοπτρικό τηλεσκόπιο (Νευτώνιο τηλεσκόπιο)

Ο Άγγλος Isaac Newton χρησιμοποίησε μια σειρά από κάτοπτρα αντί για γυάλινους φακούς που δέσποζαν στα παλαιότερα τηλεσκόπια εκείνης την εποχής. Οι σκέψεις του για αυτή την πρωτοτυπία ήταν η εξάλειψη των χρωματικών ανωμαλιών που ήταν συνυφασμένες με τα τηλεσκόπια της εποχής του.

Η δικιά του έκδοση στηρίχτηκε σε καμπύλους καθρέφτες (κάτοπτρα) για να συγκεντρώνεται το φως και να το αντικατοπτρίζει σε έναν διαγώνιο καθρέφτη που θα προβάλει την εικόνα του ουράνιου στόχου στην πλευρά του τηλεσκοπίου μέσω ενός προσοφθάλμιου φακού.

Τα οφέλη του κατοπτρικού τηλεσκοπίου

Την εποχή εκείνη, ενώ το τηλεσκόπιο που σχεδιάστηκε από το Galileo ήταν πολύ αποτελεσματικό, δεν πέρασε όμως χωρίς να μαστίζεται από ελαττώματα. Αυτός είναι ο λόγος που ο Newton ξεκίνησε τον επανασχεδιασμό του και στη συνέχεια την ανάπτυξη του κατοπτρικού τηλεσκοπίου.

Μερικά από τα οφέλη του καινούριου σχεδίου είναι:

  • Εύκολο στην κατασκευή και συναρμολόγηση
  • Χαμηλότερο κόστος κατασκευής
  • Διόρθωση της χρωματικής εκτροπής
  • Μικρότερη εστιακή απόσταση άρα ένα πολύ ευρύτερο οπτικό πεδίο
  • Εύκολη μεταφορά, βολικό στην μετακίνηση και λιγότερο βάρος λόγω μεγέθους

O Chester Hall επιλύει την χρωματική παραμόρφωση

Για τα επόμενα 60 περίπου χρόνια, μικρές βελτιώσεις έγιναν στην τεχνολογία από ανθρώπους όπως τον Laurent Cassegrain (που εισήγαγε τους υπερβολικούς και παραβολικούς φακούς) και τον John Hadley (που βελτίωσε το μοντέλο του Νεύτωνα), το επόμενο όμως μεγάλο άλμα ήρθε το 1729.

Ένας Άγγλος, ο Chester Moore Hall, μείωσε σημαντικά τη χρωματική απόκλιση της διάθλασης των τηλεσκοπίων όταν εισήγαγε μια νέα μορφή φακού. Αυτός ο φακός αποτελούνταν από δύο τύπους γυαλιού, που ήταν στοιβαγμένα μαζί.

Με αυτή την εξέλιξη, ο Hall απέδειξε ότι ο Ισαάκ Νιούτον έκανε λάθος με την πρότασή του ότι η χρωματική παραμόρφωση δεν μπορεί να επιλυθεί χρησιμοποιώντας τηλεσκόπια με φακούς διάθλασεις. Την λύση αυτή την εμπνεύστηκε μελετώντας το ανθρώπινο μάτι. Αυτό τον οδήγησε στην πεποίθηση ότι οι αρωματικοί φακοί είναι εφικτοί και μπορούν να χρησιμοποιηθούν στα τηλεσκόπια.

Τα Κιάλια

Τα κιάλια είναι δύο μικρά τηλεσκόπια μαζί σε ένα ενιαίο πλαίσιο, και τοποθετημένα με τέτοιον τρόπο ώστε κάθε μάτι να κοιτάει μέσα από ένα ανεξάρτητο τηλεσκόπιο. Αυτή η προβολή των δύο ανεξάρτητων εικόνων (ένα σε κάθε οφθαλμό) δημιουργεί μια στερεοσκοπική οπτική με πολλά πλεονεκτήματα για τον ανθρώπινο εγκέφαλο, ο οποίος καταφέρνει να σχηματίσει μια καλύτερη και πιο πλήρης εικόνα του στόχου.

Βελτιώσεις με την πάροδο του χρόνου

Από τότε που ο Lippershey πατεντάρισε το σχέδιό του το 1608, έχουν υπάρξει συνεχείς βελτιώσεις στο σχέδιο του τηλεσκοπίου. Κάποιες μικρές, κάποιες μεγάλες, αλλά πάντα επικεντρώνονται οι προσπάθειες είτε στην βελτίωση της ποιότητας απεικόνισης είτε στο πόσο βαθιά μπορούμε να δούμε μέσα στο Γαλαξία μας. 

Το Μάρτιο του 2008, στην 400η επέτειο του τηλεσκοπίου, επιστήμονες στην Αριζόνα ανακοίνωσαν την δημιουργία του ισχυρότερου τηλεσκόπιο στον κόσμο με δυνατότητα ανάκτησης και προβολής εικόνων μέχρι και 102 εκατομμύρια έτη φωτός σε απόσταση.

Η άνοδος των γιγαντιαίων τηλεσκοπίων

Το 1789, το πρώτο γιγαντιαίο κατοπτρικό τηλεσκόπιο κατασκευάστηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο William Herschel επέβλεψε την κατασκευή ενός “γίγαντα” μήκους 12 μέτρων, βασισμένου στο Νευτώνιο.

Όσο εντυπωσιακό κι αν ήταν, δεν ήταν τέλειο. Το τεράστιο τηλεσκόπιο Χέρσελς είχε αρκετά προβλήματα που θα τον έκαναν να προτιμήσει τη χρήση ενός μικρότερου τηλεσκοπίου μήκους 6 μέτρων για τις αστρονομικές του παρατηρήσεις. Ο Herschel κατάφερε να ανακαλύψει δορυφόρους γύρω από τους γίγαντες πλανήτες στις παρυφές του ηλιακού μας συστήματος, καθώς και τον ίδιο τον πλανήτη Ουρανό.

Σήμερα η κατασκευή μεγάλων κατόπτρων αποτελεί κάτι το συνηθισμένο, στη δεκαετία του 1800, ωστόσο, ήταν μια πολύ δύσκολη και απαιτητική εργασία. Τα σημερινά κάτοπτρα κατασκευάζονται συνήθως από επίχρισμα γυαλιού σε αντανακλαστικό μέταλλο, τότε τα κάτοπτρα χυτεύονταν από ένα βαρύτερο και εύκρατο κράμα χαλκού και κασσίτερου.

Αυτό το γιγάντιο τηλεσκόπιο είχε διάμετρο 1,8 μέτρα και χρησιμοποιούνταν από τον Lord Rosse για την μελέτη του νυχτερινού ουρανού. Ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τη μελέτη των “νεφελωμάτων” και έγινε το πρώτο άτομο που παρατήρησε τους σπειροειδούς βραχίωνες του Νεφελώματος Μ51.

Το Αστεροσκοπείο του Yerkes

Το Παρατηρητήριο Yerkes του Wisconsin ιδρύθηκε το 1897 από τον George Ellery Hale και χρηματοδοτήθηκε από τον Charles T. Yerkes και θα αποτελέσει το μεγαλύτερο διοπτρικό τηλεσκόπιο στον κόσμο για εκείνη την περίοδο.

Το ίδιο το τηλεσκόπιο μαζί με την στέγασή του αποτελούν μια πραγματική καινοτομία στην επιστήμη και γι’ αυτό, δίκαια, ονομάστηκε “γενέτειρα της αστροφυσικής”. Το Yerkes άλλαξε την νοοτροπία γύρω από τα τηλεσκόπια από ένα ερασιτεχνικό χόμπι σε αφοσιωμένη και σοβαρή επιστημονική οντότητα.

Αυτό το τηλεσκόπιο μετέβαλε τα όρια του μέγιστου μεγέθους των διοπτρικών τηλεσκοπίων, καθώς χρησιμοποιούσε τους μεγαλύτερους δυνατούς φακούς πριν ολόκληρη η συσκευή καταρρεύσει κάτω από το ίδιο το βάρος της. Το γεγονός αυτό έκανε πολλούς αστρονόμους και επιστήμονες να συνειδητοποιήσουν ότι το μέλλον των μεγάλων τηλεσκοπίων είναι τα κάτοπτρα και όχι οι φακοί.

Το τηλεσκόπιο του Yerkes έχει έναν εντυπωσιακό φακό διαμέτρου 102 εκατοστά, ο οποίος εξακολουθεί να είναι ο μεγαλύτερος του είδους του που χρησιμοποιείται στην αστρονομία.

Η γέννηση του Ραδιοτηλεσκοπίου

Το Ραδιοτηλεσκόπιο γεννήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1930 όταν ένας μηχανικός των εργαστηρίων Bell, ο  Karl Guthe Jansky, ανέλαβε να βρει την πηγή του στατικού που επηρέαζε τις ραδιοφωνικές και τηλεφωνικές υπηρεσίες. Ο Jansky κατασκεύασε μια συστοιχία από δίπολα και ανακλαστήρες που σχεδιάστηκαν για να λαμβάνουν ένα σήμα βραχέων κυμάτων στα 20,5 MHz περίπου.

Όμως κατά την δίαρκεια των ερευνών του ένα περίεργο επαναλαμβανόμενο “σφύριγμα” τον προβλημάτισε και ξεκίνησε εσπνευσμένα προσπάθειες για να ανακαλύψει την προέλευσή του. Υποψιάστηκε ότι η πηγή του σήματος βρίσκεται έξω από το ηλιακό μας σύστημα και προέρχεται από τον αστερισμό του Τοξότη. Είχε δίκιο!

Ο ερασιτέχνης των ραδιοκυμάτων Grote Reber, εμπνευσμένος από το έργο του Jansky θα αναπτύξει την πρώτη συσκευή για να “δει” τα ραδιοκύματα. Έτσι κατασκεύασε το πρώτο παραβολικό τηλεσκόπιο με διάμετρο 9 μέτρων στον πίσω κήπο του στο Wheaton του Ilinois το 1937. Η Γέννηση της ραδιοαστρονομίας ήταν γεγονός.

Βασιζόμενος στο πρωτοποριακό έργο των Jansky και Grote, ο Βρετανός αστρονόμος Sir Bernard Lovell έβαλε σε εφαρμογή ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο για την κατασκευή του ισχυρότερου ραδιοτηλεσκοπίου της δεκαετίας του 1950. Εργαζόμενος στα ραντάρ κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Bernard είδε το μεγάλο επιστημονικό δυναμικό των οργάνων αυτών στη μελέτη του Σύμπαντος.

Το όραμά του ήταν να κατασκευάσει ένα τεράστιο ραδιοτηλεσκόπιο διαμέτρου 76 μέτρων, το οποίο θα μπορούσε να στοχεύει σε οποιοδήποτε σημείο του ουρανού. Μετά από μια σειρά μεγάλων τεχνικών και κυρίως οικονομικών προβλημάτων, κατάφερε τελικά να το χτίσει το καλοκαίρι του 1957 στην Jodrell Bank στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble

Το 1990, η NASA και η ESA συνεργάστηκαν για να κατασκευάσουν και να αναπτύξουν το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble (Hubble Space Telescope), καθιστώντας το ένα από τα πρώτα τηλεσκόπια που εκτοξεύτηκαν στο Διάστημα. Αν και δεν είναι το πρώτο διαστημικό τηλεσκόπιο, το Hubble είναι ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ευέλικτα.

Συμμετέχει σε πολλά ερευνητικά προγράμματα και ειδικότερα στους τομείς της Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Κοσμολογίας, Φυσικής και Κβαντομηχανικής. Απελευθερωμένο από την γήινη ατμόσφαιρα, το Hubble παρέχει απίστευτες εικόνες από τα βάθη του Σύμπαντος.

Το Hubble αποτελείται από ένα κάτοπτρο 2,4 μέτρων και μια σουίτα άλλων οργάνων για παρατήρηση στο υπεριώδες, υπέρυθρο και ορατό φάσμα. Ο γίγαντας του διαστήματος θα πρέπει να είναι σε θέση να παραμείνει σε λειτουργία ως τη δεκαετία του 2030.

Το Compton Gamma Ray Observatory άλλαξε τα δεδομένα

Το 1991, ένα νέο επαναστατικό διαστημικό τηλεσκόπιο εκτοξεύτηκε στο Διάστημα με στόχο τον εντοπισμό φωτονίων με ενέργεια μεταξύ 20 keV και 30n GeV. Το Παρατηρητήριο Ακτίνων Γάμα Compton (CGRO) αποτελούταν από τέσσερα τηλεσκόπια σχεδιασμένα για την συλλογή ακτίνων Χ και γάμα.

Μετά από μια μακρά περίοδο σχεδιασμού και κατασκευής, το CGRO παραδόθηκε σε χαμηλή γήινη τροχιά από το Διαστημικό Λεωφορείο Atlantis κατά τη διάρκεια της αποστολής STS-37 τον Απρίλιο του 1991. Συνέχισε τις δραστηριότητές του μέχρι τη καταστροφή του τον Ιούνιο του 2000.

Το CGRO ήταν το πιο βαρύ επιστημονικό όργανο που πέταξε ποτέ εκείνη την εποχή φτάνοντας τα 17.000 κιλά και κόστος 617 εκατομμύρια δολάρια.

Η “επανάσταση” στα βουνά με το W. M. Keck Observatory

Αυτή τη στιγμή, το δεύτερο μεγαλύτερο τηλεσκόπιο στον κόσμο, το Παρατηρητήριο W. M. Keck είναι ένα αστρονομικό παρατηρητήριο διπλού τηλεσκοπίου στην βουνοκορφή της Mauna Kea στη Χαβάη σε υψόμετρο 4.145 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας. Παρέχει ασύγκριτες συνθήκες εξερεύνησης του σύμπαντος και έχει πολλαπλές επιστημονικές ανακαλύψεις στο ενεργητικό του.

Προτάθηκε και σχεδιάστηκε το 1977, ενώ τα δύο τηλεσκόπια των 10 μέτρων του περιλαμβάνει κατασκευάστηκαν μεταξύ 1990 και 1996. Η καινοτομία αυτών των τηλεσκοπίων στηρίζεται στην έννοια της χρήσης μικρότερων, συνήθως εξαγωνικών, κατοπτρικών τμημάτων για τον σχηματισμό ενός μεγαλύτερου συνεχόμενου κάτοπτρου.

Στην περίπτωση των τηλεσκοπίων Keck, κάθε κάτοπτρο αποτελείται από 36 τμήματα πλάτους 1,8 μέτρων, πάχους 7,5 μέτρων και βάρους μισού τόνου!

Ο γίγαντας των Υπέρυθρων

Από το 2009 έως το 2013, το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Herschel της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA) υπήρξε το μεγαλύτερο υπέρυθρο τηλεσκόπιο που εκτοξεύτηκε ποτέ στο Διάστημα. Αποτελούνταν από ένα κάτοπτρο 3,5 μέτρων και άλλα εξειδικευμένα όργανα ευαίσθητα στην υπέρυθρη ακτινοβολία και στις συχνότητες μεταξύ 55 και 672 μικρόμετρα.

Κατασκευάστηκε για να παρατηρεί τα ψυχρότερα και πιο σκοτεινά αντικείμενα του Διαστήματος και ειδικότερα να αναζητά περιοχές υψηλής αστρογέννησης. Ανίχνευσε μόρια οξυγόνου στο Διάστημα, υδρατμούς κοντά σε νεαρά άστρα, την σύσταση της ουράς των κομητών και πραγματοποίησε πολλές εντυπωσιακές επιστημονικές μελέτες τις οποίες αναλύουν ακόμα και σήμερα οι Αστρονόμοι.

Το Τηλεσκόπιο των Τηλεσκοπίων

Το Διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb (JWST), που αναπτύχθηκε από τη NASA, την ESA και την Καναδική Υπηρεσία Διαστήματος, έχει ως στόχο να αντικαταστήσει το απαρχαιωμένο Hubble και θα καταγράψει πρωτοφανείς εικόνες του Σύμπαντος μόλις βρεθεί εκτός Γης. Αμέσως μετά την ενεργοποίησή του θα προσφέρει πρωτοφανή οπτική διακριτικότητα και ευαισθησία παρέχοντας σημαντικά δεδομένα για Αστροφυσικούς και Κοσμολόγους.

 

Το Μάρτιο του 2018, η NASA καθυστέρησε την εκτόξευση του JWST ένα επιπλέον έτος μετά την εξάρθρωση του αντιηλιακού καλύμματος του τηλεσκοπίου κατά τη διάρκεια μιας πρακτικής ανάπτυξης και τα καλώδια του αντιηλιακού δεν σφίχτηκαν αρκετά. Η εκτόξευσή του υπεργίγαντα των τηλεσκοπίων έχει πλέον προγραμματιστεί για το Μάιο του 2020 από τη Γαλλική Γουιάνα.

Ευχόμαστε καλή επιτυχία στο πολυπλοκότερο τηλεσκόπιο που κατασκεύασε ποτέ ο άνθρωπος δίνοντας έτσι σε όλους αυτούς που αγωνίστηκαν και κουράστηκαν, αλλά και σε εμάς τους λάτρες της Αστρονομίας, την ευκαιρία να “αγγίξουν” τα μυστήρια του Σύμπαντος.